Dziedzictwo Kultury Niematerialnej w Muzeum SGGW. „Plecionkarstwo. Rzemiosło i design” pierwsze z cyklu spotkań pod patronatem UNESCO
W dniach 29 i 30 maja odbyło się w Muzeum SGGW interdyscyplinarne wydarzenie kulturalno-edukacyjne „Plecionkarstwo. Rzemiosło i design” współorganizowane przez Muzeum SGGW, Instytut Nauk Socjologicznych i Pedagogiki oraz Instytut Nauk Drzewnych i Meblarstwa. Wydarzenie zrealizowane zostało w ramach cyklu „Polskie dziedzictwo niematerialne na liście UNESCO” stanowiąc pierwszą edycję programu poświęconego prezentacji wybranych elementów polskiego dziedzictwa kulturowego wpisanych na listy UNESCO i objętych patronatem tej organizacji.
Projekt połączył działalność naukową, wystawienniczą i warsztatową tworząc przestrzeń spotkania środowiska akademickiego, twórców ludowych, projektantów i osób zainteresowanych tradycyjnym rzemiosłem i współczesnym designem. Program wydarzenia obejmował konferencję naukowo-edukacyjną poświęconą zagadnieniom ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, technologii obróbki wikliny, znaczeniu tradycyjnych praktyk rzemieślniczych oraz ich obecności we współczesnym projektowaniu, wernisaż wystawy oraz zajęcia warsztatowe. Konferencję otworzył Prorektor ds. Rozwoju prof. dr hab. Marcin Gołębiewski zwracając uwagę na wielozakresowy charakter realizowanego projektu oraz Dyrektor Instytutu Nauk Socjologicznych i Pedagogiki dr hab. Joanna Wyleżałek, prof. SGGW, która przypomniała o źródłach pomysłu organizacji cyklu spotkań pod patronatem UNESCO.
Bogaty program konferencji pozwolił zapoznać się uczestnikom z działaniami, które zostały podjęte w celu wpisania wikliniarstwa na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, o czym opowiedział Pan Wojciech Świątkowski prezes Stowarzyszenia Polskich Plecionkarzy. O drewnie wierzby jako naturalnym materiale opowiedział Dyrektor Instytutu Nauk Drzewnych i Meblarstwa dr hab. Paweł Kozakiewicz, prof. SGGW. Kolejno w swoich wystąpieniach dr inż. Albina Jegorowa zaprezentowała wiklinę jako materiał designerów, dr Wojciech Połeć opowiedział o zmiennych rolach niezmiennych umiejętności zmierzając w kierunku socjologii rzemiosła, Małgorzata Jaszczołt zaprezentowała oblicza plecionkarstwa w perspektywie muzealno-instytucjonalnej a mgr Agata Micek przedstawiła możliwości wystawiennicze dziedzictwa niematerialnego. Konferencję prowadził Kierownik Muzeum SGGW mgr Tomasz Motyka.
Podczas wernisażu wystawy „Plecionkarstwo. Rzemiosło i design”, zaprezentowane zostały tradycyjne i współczesne formy plecionkarstwa. W kolejnym dniu odbyły się zajęcia warsztatowe prowadzone przez twórców ludowych i depozytariuszy tradycji. Wystawa „Plecionkarstwo. Rzemiosło i design”, jest wystawą czasową, na którą zapraszamy do Muzeum SGGW. Spotkanie zorganizowane przez Muzeum SGGW jest widocznym dowodem na to, jak istotną rolę w życiu społecznym odgrywa Uniwersytet, który stanowiąc kluczową instytucję dla rozwoju wiedzy i kształcenia młodzieży akademickiej, pełni również funkcję kulturotwórczą służąc wzmacnianiu potencjałów kulturowych społeczeństwa i zachowywaniu dziedzictwa kulturowego.
Drugiego dnia wydarzenia odbyły się warsztaty plecionkarskie prowadzone przez twórców i depozytariuszy tradycji. Uczestnicy mieli okazję poznać podstawowe techniki wyplatania, właściwości wikliny jako materiału oraz specyfikę pracy plecionkarza. Zajęcia pozwoliły nie tylko zdobyć praktyczne umiejętności, ale również bezpośrednio doświadczyć procesu twórczego będącego istotą tego rzemiosła.
Warsztaty pełniły szczególnie ważną rolę w całym przedsięwzięciu, ponieważ umożliwiły przekaz wiedzy i umiejętności w sposób charakterystyczny dla niematerialnego dziedzictwa kulturowego, czyli poprzez bezpośredni kontakt z depozytariuszami tradycji oraz naukę opartą na praktyce i doświadczeniu. W przypadku dziedzictwa niematerialnego kluczowe znaczenie ma bowiem nie tylko dokumentowanie i prezentowanie jego przejawów, ale przede wszystkim podtrzymywanie żywych praktyk kulturowych oraz tworzenie warunków do ich międzypokoleniowego przekazu.
Warsztaty stanowiły tym samym naturalne dopełnienie konferencji naukowej i wystawy. O ile konferencja pozwalała zrozumieć społeczne, kulturowe i technologiczne aspekty plecionkarstwa, a wystawa prezentowała jego materialne rezultaty, o tyle część warsztatowa umożliwiała uczestnikom doświadczenie samego procesu tworzenia.
Dzięki tej formule wydarzenie ukazało plecionkarstwo jako żywą praktykę kulturową, której wartość tkwi nie tylko w gotowych wyrobach, lecz także w wiedzy, umiejętnościach i relacjach społecznych towarzyszących ich powstawaniu.
